Wiadomości KutnoHistoria Kutna(ZDJĘCIA) 80 lat temu Niemcy utworzyli getto dla kutnowskich Żydów. To było piekło na ziemi!

(ZDJĘCIA) 80 lat temu Niemcy utworzyli getto dla kutnowskich Żydów. To było piekło na ziemi!

80 lat temu Niemcy utworzyli getto dla kutnowskich Żydów. Tematykę przybliża Bożena Gajewska z Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej. Zapraszamy do obszernej lektury:

- Reklama -

Początek końca… 80 lat minęło od uwięzienia kutnowskich Żydów w getcie „Konstancja”

- Reklama -

Zagłada Żydów, która wydarzyła się na polskiej ziemi, w świadomości historycznej przeważającej części Polaków nie należy ani do historii Polski, ani też nie stanowi części polskiego losu. Próbujemy zmieniać tę sytuację i staramy się przybliżać społeczności Ziemi Kutnowskiej fakty historyczne, które miały miejsce w naszym mieście przed wojną i w czasie okupacji niemieckiej. Dla 1/3 mieszkańców Kutno – tej części, która była narodowości żydowskiej utworzono getto, skąd w swoją ostatnią drogę wyruszyli Żydzi z Kutna i okolic.

Przypominamy corocznie o kutnowskich Żydach, którzy przez około 500 lat brali udział w tworzeniu historii i kultury naszego miasta. W tym roku z uwagi na pandemię zmuszeni byliśmy zrezygnować z realizacji zadania publicznego pn. „Na krawędzi pamięci…, rzecz o kutnowskich Żydach”, który od 6 lat prowadzimy. Obchody przenieśliśmy do przestrzeni wirtualnej. I choć nie staniemy obok siebie pod murem getta, to wciąż możemy być razem tego dnia.

- Reklama -

Pamiętajmy o tym, co się zdarzyło… Pamiętajmy o tych, którzy zostali zamordowani bez sensu i bez powodu… Niech pamięć o nich trwa! Naszym działaniom patronuje Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich, Prezydent Miasta Kutno Zbigniew Burzyński i Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.


Zależy nam na tym, by mieszkańcy Kutna poznali tragiczne dzieje Żydów stanowiących 1/3 część społeczności miasta Kutna. Poznanie bowiem zmniejsza przesądy i fobie, budzi zrozumienie i tolerancję, otwiera wyobraźnię na świat innych ludzi.

Przywracamy pamięć o naszej, Polaków i Żydów, wspólnej przeszłości, bo dzisiaj ponosimy odpowiedzialność za to, co robimy z tą przeszłością.

Na krawędzi pamięci…, rzecz o zagładzie kutnowskich Żydów.

Kutno przed II wojną światową liczyło 26 tysięcy mieszkańców, z czego 8 tysięcy stanowiła ludność żydowska. Po wkroczeniu do Kutna wojsk niemieckich, we wrześniu 1939 roku rozpoczął się terror. Ludność żydowską Niemcy uwięzili w getcie, utworzonym 15 czerwca 1940 roku, na terenie dawnej cukrowni „Konstancja” przy ul. Mickiewicza. Podczas okupacji cukrownia była już nieczynna, a jej budynki w znacznym stopniu zdewastowane. Na terenie getta obok zabudowań fabrycznych znajdowało się pięć budynków mieszkalnych.

Całość była ogrodzona ceglanym murem, a częściowo płotem z żelaznych sztachet. Ten niewielki obszar, wielkości zaledwie kilku hektarów, przeznaczono na miejsce pobytu około 8 tysięcy Żydów. Prof. Janusz Wróbel w artykule „Żydzi w Kutnie 1939-1942” zamieszczonym w 39 tomie Rocznika Łódzkiego stwierdził, że: gęstość zaludnienia w „Konstancji” była większa niż w getcie łódzkim. Nie ma więc przesady w opinii mieszkańców getta, iż Żydzi kutnowscy, którym dotąd zazdroszczono, znaleźli się w najgorszym położeniu ze wszystkich skupisk, tej grupy narodowościowej, na ziemiach wcielonych do Rzeszy. Niekiedy w materiałach źródłowych można spotkać wręcz stwierdzenia, iż „Konstancja” była obozem dla Żydów – Judenlager Konstancja.


Mieszkańcy getta z braku łóżek spali na pryczach, na podłodze, a niemal każda przestrzeń wykorzystana była jako zbiorowe legowiska, ludzie mieszkali szopach zbitych z desek, dykty i papieru. Warunki sanitarne przedstawiały się fatalnie – w getcie była tylko 1 studnia i 3 ubikacje. Po wodę stały cały czas kolejki. W getcie panował głód, ilość prowiantu była niewystarczająca, a jego jakość wyjątkowo zła.

Szczelne zamknięcie getta i pozbawienie go dodatkowego zaopatrzenia z zewnątrz, poza oficjalnymi dostawami, spowodowało tragiczne następstwa. Głód, ciasnota, fatalne warunki sanitarne i brak leków były przyczynami wielu groźnych chorób. Już wkrótce po zorganizowaniu getta notowano liczne przypadki ropowic, stanów zapalnych i gruźlicy, atakującej głównie dzieci. W styczniu 1941 roku wybuchła epidemia tyfusu, zanotowano około 800 zachorowań w okresie od 23 stycznia do 28 kwietnia, a w pierwszej połowie roku zmarło w Kutnie 412 Żydów. Strzelano do Żydów w getcie „dla zabawy”, podczas ucieczek. Dokonywano również zbiorowych egzekucji, o wielu z nich nie zachowały się źródłowe informacje. Wiadomo jednak, że zabito 15 osób z czego 5 jednego dnia 19 maja 1941 roku o godz. 1230 – w aktach USC w Kutnie znajdują się akta zgonów zgłoszone przez Judenrat.

Żydzi z kutnowskiego getta, zostali wywiezieni przez Niemców wiosną 1942 roku do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, gdzie wszystkich zamordowali.


Prof. Janusz Wróbel w w/w artykule stwierdził, że ciasnota, głód i choroby panujące w „Konstancji” były tak wielkie, że pozwalają zaliczyć to getto do najstraszniejszych miejsc pośredniej eksterminacji ludności żydowskiej na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy.

Wraz z likwidacją getta w Kutnie, zakończyły się losy kutnowskiej społeczności żydowskiej. Uległ zniszczeniu wielowiekowy dorobek kulturalny, cmentarz i synagoga z końca XVIII wieku. To co ocalało uległo rozproszeniu. Tylko nieliczni pochodzący stąd Żydzi przeżyli wojnę, a ocaleni, którzy powrócili do miasta, także wkrótce je opuścili. W latach powojennych zanikła pamięć o Żydach zamieszkujących nasze miasto, nie pamiętamy także o kulturze tworzonej przez kilkaset lat przez społeczność żydowską.

Fotografie pochodzą z archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Oddział w Łodzi, Sygnatury IPN-Ld-1-1-2-1 do 11 // Fotografie getta Konstancja – widok współczesny Bożena Gajewska

Bożena Gajewska







- Reklama -
reklama

Nie przegap:

reklama

Przeczytaj także inne wiadomości z Kutna i okolic: